Snooker/Index/Retour/.

Zoals al eerder te lezen zijn de eerste vormen van het biljarten al wat eeuwen terug gevonden. Snooker is een vrij recente versie. In het Brits Koloniale India is het spel ontstaan toen officieren van het Britse leger nieuwe variaties bedachten op het populaire biljarten.

Er wordt aangenomen dat Kolonel Sir Charles Neville Chamberlain in 1875 voorstelde om de gekleurde ballen van "pyramids" toe te voegen aan de zwarte bal en rode ballen van het Black Pool.

Dit gebeurde in de officierskantine in Jubbulpore in India. Black Pool is een spel met 15 rode ballen en 1 zwarte. Er kwamen dus geel, groen en roze bij. Later nog bruin en blauw. Verder gaan over het ontstaan meer verhalen, maar tot nu toe is dit de versie over het ontstaan van het moderne Snooker.

Naamgeving

Soldaten in het toenmalig Britse leger werden Snookers genoemd. Het werd de populaire benaming voor een beginner van het biljartspel. Het woord werd blijkbaar zo vaak gebruikt dat het aan het spel zelf bleef plakken en zodoende de naam Snooker kreeg.

Het spel croquet was in die tijd het spel om te spelen voor de Britten, maar omdat dit in het regenseizoen niet gespeeld kon worden, gingen de soldaten op zoek naar een vervanging.

Dit werd het biljartspel en samengevoegd met Black Pool ontstond het Snooker. Op afbeeldingen is nog goed te zien dat er met de gebogen keu werd gespeel op een tafel met de poortjes en de pockets. De vlakke achterkant van de keu is tegenwoordig nog steeds te vinden aan een snookerkeu.

Snooker werd in Engeland geïntroduceerd toen John Roberts, een biljartkampioen uit die periode, naar India reisde en daar kennismaakte met het spel. Engeland is het thuishonk voor Snooker. Toch leveren Australië, Ierland en Canada toppers voor het spel op.

De laatste jaren komen zelfs Chinezen voor op topniveau. In Nederland, België en Duitsland wordt weliswaar veel gesnookerd maar zijn veel minder op het topniveau te vinden.

De man die het snooker heeft groot gemaakt heet Joe Davis, een ware legende die tevens de belangrijkste drijfveer was voor het eerste wereldkampioenschap in 1927. In de decennia daarna kreeg het snooker meer en meer status in de biljartwereld.

Er stonden zeer getalenteerde spelers op zoals Ray Reardon, Alex Higgins, Steve Davis, Dennis Taylor, Stephen Hendry, Jimmy White en Ronnie O'Sullivan. De lijst is te groot om hier nu op te noemen. Dan vergeet ik hier ter plekke de gehele periode na het jaar 2000 met alle namen die daarbij horen.

In 1968 werd de WPBSA opgericht, dat Snooker op het professioneel level organiseert.

De hieronder beschreven regels zijn onderdeel van de regels zoals deze zijn opgesteld door deze biljartorganisatie.

Snooker is een biljartvorm waarbij twee tegenstanders of twee teams tegen elkaar spelen op een biljarttafel.

Op het biljart liggen in totaal 22 biljartballen waaronder 15 rode, 1 gele, 1 groene, 1 bruine, 1 blauwe, 1 roze en 1 zwarte bal. Uiteraard mogen we de witte speelbal daarbij niet vergeten.

Een belangrijk verschil met andere biljartvormen is de afmeting van het biljart. De snookertafel is normaal gesproken groter dan een pooltafel of carambole biljart. Ook zijn de biljartballen kleiner (52.5 mm) en lichter. Dientengevolge zijn de keu's ook dunner.

 

De brug

De handplaatsing waar de keu op rust heet de brug. Over, of in, deze brug glijd de keu stabiel van achter naar voren.

De brug is een belangrijk onderdeel van het biljarten.

De brug bepaalt namelijk door de beweegruimte in hoeverre de stoot goed wordt uitgevoerd.

Bij snooker vormen de meeste spelers een V tussen de bovenste knokkels van hun duim en wijsvinger. De keu glijd dan door de V in een stabiele ligging.

Een gesloten uitvoering hiervan omsluit ook de keu aan de bovenkant met de wijsvinger. Deze type van brug zetten wordt veelal gebruikt bij het Carambole biljarten en is niet vaak te zien bij het snookeren.

Hulpstukken

Het snooker kent diverse hulpstukken als een stoot niet te bereiken valt door de speler. Dit wordt mede veroorzaakt door de afmetingen van de snooker tafel maar soms ook gewoon door de ligging van de ballen.

De hulpstukken zijn te vinden onder de tafel en hangen in haken. Ze zijn makkelijk te bereiken voor een speler of arbiter.

Veel spelers hebben ook zelf hulpstukken bij zich zoals een verlengstuk achterop de keu.

De rest

De rest wordt het vaakst gebruikt. Hij is net iets minder lang dan de breedte van het biljart en heeft een kruisvormig uiteinde.

Van de vier pootjes worden twee gebruikt om te steunen op de tafel waarbij de andere twee pootjes de V vormen waartussen de keu zich kan bewegen.

De rest is ideaal voor stoten die iets te ver van de speler af liggen.

 De hook-rest

De hook-rest heeft, net als de gewone rest, een kruisvormig uiteinde.

 

Het verschil is dat dit uiteinde nu bevestigd is aan een soort haak. De hook-rest is ideaal om over, of om een aantal ballen te gaan. Het is een hulpstuk dat je zelden ziet in het gebruik aan de tafel.

De (extended) spider

De spider heeft op het einde een verhoging.

Het bovengedeelte van de spider heeft drie "inkepingen" waar de keu in gelegd kan worden.

De inkepingen dienen wederom als alternatief voor de V van de brug. De spider wordt in situaties gebruikt waarbij er één of meer ballen voor de speelbal (ceuball) liggen. De speler kan er dan overheen stoten.

De extended spider heeft extra vanaf de twee poten nog een verlengend gedeelte waardoor de inkepingen als het ware boven de ballen zweeft.

 

De swan-neck

De swan-neck heeft een uiteinde dat naar boven is gebogen. Aan het einde splijt deze zich weer in de V waar de keu door kan glijden.

Ook dit hulpstuk wordt gebruikt zoals de extended spider wanneer er ballen moeilijk te bereiken zijn in situaties waar de ballen voor de speelbal liggen.

Ook dit hulpstuk wordt zelden nog gebruikt en hebben de meeste spelers voorkeur voor andere hulpstukken.

De full-butt

De full-butt is een heel lang hulpstuk. Hij heeft aan het uiteinde drie brede inkepingen. Bij de full-butt hoort een bijpassende lange keu.

Ook deze zijn te vinden onder de tafel en met name, onder de lange band van de tafel.

Ook de full-butt wordt nog maar nauwelijks gebruikt door professionals. De-extended rest geniet veruit de voorkeur.

Een juiste snooker houding

Over de biljart houding kan veel gezegd, maar wat DE juiste houding is, is voor elke speler weer anders. Toch zijn er richtlijnen.

Als een bal direct in de pocket gespeeld moet worden, is het belangrijk om je kin recht boven de keu te hebben. Het lichaam maakt dan een hoek van 90 graden.

De juiste houding voorkomt ook een te grote belasting van de rug. In deze houding blijft de speler met zijn twee voeten op de vloer met het achterste been het liefst gestrekt.

Volgens de reglementen moet een speler in ieder geval één voet aan de grond houden op het moment van afstoten.

De kin / keu houding is specifiek voor snooker omdat hier de noodzaak aanwezig is gericht op een pocket te moeten spelen.

Bij Carambole bijvoorbeeld is meer de noodzaak aanwezig om "overzicht" te behouden. Een minder gebogen houding is dan ruim afdoende.

Bij de uitvoering en het richten is het zeer belangrijk dat de bovenarm recht naar de grond wijst. De beweging van de arm mag alleen naar voren en naar achteren te zien zijn.

Elke beweging naar links of rechts laat ook de voorkant van de keu naar links of rechts gaan. Uiteraard zal dan tijdens de stoot de bal ook niet geraakt worden op de plaats waar je op gemikt hebt.

Een gevorderde biljarter heeft ook geleerd om direct na het afstoten niet gelijk op te staan omdat dit het afstoten kan beïnvloeden. Ook de hand laten liggen hoort hier onder. Soms is de stoot nog net niet afgemaakt en verandert de beweging het bedoelde effect of loop van de aanspeelbal.

Breaks en spel uitleg

Het aantal punten dat een speler achterelkaar maakt in één beurt aan de tafel heet een break. Bij het Carambole biljarten heet dit een serie. Om een goed aantal punten te scoren in één break is het belangrijk om "over te houden" wat zoveel betekent als de cueball plaatsen voor de volgende stoot. Want die ene mooie gepotte bal maakt nog geen break.

 

Er komt veel kijken bij het plaatsen van de cueball op de juiste plek. Je belandt niet zomaar daar waar je wilt.

Het is zeer belangrijk hoeveel, en waar je effect hebt gegeven maar ook hoe hard je hebt gestoten.

De stoottechniek bepaald zeker vaak of je net wel of net niet op de juiste plek eindigt op de tafel.

Een break van 100 punten of meer heet een Century. Omdat alle ballen op tafel een vaste puntenwaarde hebben en speelvolgorde is er een maximum break mogelijk van 147 punten.

Als speler moet je als eerste een rode bal potten. Daarna moet je een anders gekleurde bal potten en dan weer een rode bal. De rode ballen blijven weg van de tafel en de anders gekleurde ballen worden terug gelegd door de arbiter.

Als je dit dan doet middels elke keer de combinatie met de zwarte bal, dan scoor je 15 x 8 punten = 120 punten. Nadat dan alle rode ballen zijn weggespeeld ben je verplicht de resterende kleuren op volgorde te potten.

Deze ballen leveren nog eens 27 punten op waardoor je totaal op 147 punten komt. Bij de grote snookertoernooien staat hier vaak een geldprijs op van enkele tot vele duizenden ponden.

De recordhouder voor de meeste maximum breaks bij de grote toernooien staat op naam van Ronnie O'Sullivan. Hij heeft er nu 10 maximum breaks op zijn naam staan.

Hiervoor stond hij gedeelde eerste plaats met Stephen Hendry.

Om door te gaan op de maximum break kan ook verteld worden dat Ronnie nog een record op zijn naam heeft staan. In 1997 vestigde hij het record voor de snelste maximum break. In 5 minuten en 20 seconden presteerde hij het om de 147 punten te scoren.

Zelfs om een normale century te spelen is dit bijna onmogelijk, dus het maximum is binnen deze tijd een ongekende prestatie. Geniet van het filmpje!

Er is één situatie waarin een speler een hogere maximum break zou kunnen maken. Dit is nog nooit voorgekomen en blijft dus theorie. In het geval dat een tegenstander begint met een fout, en de andere speler dan een free ball krijgt.

Hij mag dan een anders gekleurde bal gebruiken als rode bal. Deze bal komt wel terug op de tafel. Pot hij vervolgens de zwarte, en vervolgt hij zijn spel dan door de maximum break te starten, dan heeft hij 16 x 8 punten gehaald uit de rode reeks en komt op een puntenaantal van 155.

Safety play

Niet elke wedstrijd heeft natuurlijk schitterende breaks en al helemaal geen maximum breaks. Vaak is het een spel van tactiek en verdediging, oftewel safety play.

 

Dit betekent dat een speler die geen goede opening vind om een break te starten, meestal er voor kiest een verdedigende stoot uit te voeren, waarbij ze het hun tegenstander zo moeilijk mogelijk proberen te maken.

Een verdedigende stoot bestaat uit een aantal aspecten.

Het is belangrijk de aanspeelbal zo te raken dat deze niet blijft liggen voor een makkelijke pot.

Ook is het belangrijk in de verdediging dat de witte speelbal terugkeert naar de baulk line en probeert een speler vaak zijn bal achter andere ballen te verschuilen. De Baulk line is de lijn die loopt als grens voor de D-zone.

Daarbij legt een speler het liefste de witte bal tegen de band aan.

Dit bemoeilijkt behoorlijk het zuiver aanspelen van de bal waardoor een afstands shot alweer onnauwkeurig dreigt te worden.

Vaak wordt de verdediging een spel tussen de twee tegenstanders en is het wachten op de speler die de eerste fout maakt waardoor de ander aan een break kan beginnen.

Als het lukt de witte speelbal te "verstoppen" achter andere ballen, waardoor een speler niet rechtstreeks de aanspeelbal kan raken, heet dit gesnookerd liggen. De speler moet dan via een band, of banden de bal proberen te raken. Ook word er soms gekozen voor een swerveshot. Dat is een stoot waarbij effect word gegeven waardoor de bal een curve (boog) maakt op de tafel en om een bal heen curved, ook wel banaanshot genoemd.

Slaagt hij hier niet in en mist de speler de bal, dan krijgt de tegenstander de waarde van de bal die geraakt had moeten worden, of de waarde van de bal die "per ongeluk" geraakt is, mits deze meer waard is. De arbiter annonceert in dit geval een "miss".

De arbiter blijft in de regel een miss aangeven totdat de bal geraakt is. Tot die tijd moet de speler de stoot telkens opnieuw uitvoeren, of de tegenspeler verkiest de positie die is achtergebleven. Het is dus aan de tegenspeler of deze aan tafel komt, of niet.

De arbiter legt in dat geval ook alle ballen terug op de positie van waaruit is gestoten. Dit levert soms behoorlijke problemen op als er meer ballen van hun plaats zijn geraakt.

Effect geven

Door de diverse manieren van effect geven bepaald een speler hoe de speelbal reageert. Ook een aangespeelde bal neemt het effect over.

Het effect bepaald mede waar de speelbal zal terecht komen.

Anders dan op een carambole of pooltafel is het laken van een snookertafel licht harig.

 

Daardoor is het een bepalende factor in een stoot met effect, al word deze recht naar voren gegeven.

Op de lengte van de tafel uit zich dit in een lichte curve. De spelers maken hier gebruik van als zij in een lichte boog (swerve shot) langs een bal moeten spelen. Hiervoor moeten spelers wel weten naar welke kant de haren (vleug) staan.

 

Ook ontstaat er op snookertafels meer rolenergie in de witte speelbal vanwege de haren en de tafel minder glad is. Het beïnvloed dus ook trekballen of doorstootballen. Ook al hebben de diverse biljartsoorten dezelfde baleigenschappen en effectsoorten.

Toch beïnvloed het laken de exacte gedragingen.

Het maakt dit een factor om rekening mee te houden.

Topspin

Om topspin te bereiken moet de cueball boven het hart van de bal gestoten worden. Hoe hoger, hoe meer topspin ontstaat. Hierdoor geef je eigenlijk het commando om door te rollen nadat de bal een object heeft geraakt.

Het effect van topspin zie je pas nadat de speelbal een volgende bal heeft geraakt. De speelbal zal na het contact dus zijn pad vervolgen. Het wordt ook doorstootbal genoemd.

Backspin

Zoals de benaming al doet vermoeden is dit het omgekeerde van topspin. Bij backspin raak je de cueball onder het hart van de bal. Hierdoor krijgt de bal het commando om terug te willen keren na aanraking met een objectbal. Het wordt ook trekbal genoemd.

Het is een moeilijk effect om dit over lange afstand te behouden in een cueball. Het word dan ook met veel applaus beloond als een speler dit over meer dan de helft van het biljart toch voor elkaar krijgt (cue-power).

Sidespin

Uiteraard kan men ook effect geven aan de linker of rechterkant van de cueball. Dit heet sidespin. Dit word pas zichtbaar nadat een bal één van de banden raakt. Hoeveel sidespin gegeven wordt, bepaald hoe ver de bal naar rechts of links zal gaan.

Met name op een snookertafel waar het laken niet zo glad is als op de carambole en pooltafels kan extra met sidespin gewerkt worden.

Als er namelijk extreem links sidespin word gegeven, zal de bal zijn weg wat rechts gebogen afleggen tot deze weer wat naar links afbuigt.

Enkel de betere tot prof spelers weten goed in te schatten waar de cueball zijn curve maakt en terugbuigt naar het pad van de aan te spelen bal.

Etikette en fair play

Snooker is een spel van tradities en strikte omgangsvormen. Misschien wel op de echte Britse manier. Volgens deze omgangsvormen behoort een speler zich te gedragen als een gentlemen, onder meer door elkaar en de arbiter voor en na de wedstrijd, de hand te schudden.

Ook word fair play getoond door zelf gemaakte fouten toe te geven, ook al is dit in eigen nadeel, en heeft de arbiter deze niet gezien.

Daarbij bestaan uiteraard strikte kledingvoorschriften waarin vermeld staat dat een speler behoort te verschijnen in voorgeschreven net hemd, een vest, een nette zwarte broek en keurige schoenen.

Strik of das is meestal daarbij verplicht.

Deze zeer strikte voorschriften zijn versoepeld in de afgelopen jaren om meer jeugd te kunnen aantrekken voor de sport.

Tegenwoordig zijn vrij flamboyante outfits geoorloofd als het over kleuren en/of motieven gaat.

 

Arbiters

Arbiters zijn meestal alleen aanwezig tijdens grote toernooien en belangrijke competitiewedstrijden. De arbiter draagt er zorg voor dat een wedstrijd volgens de richtlijnen verloopt zoals vastgesteld in de snookerregels.

Daarnaast plaatst de arbiter de ballen terug op het biljart waar nodig en heeft de eindbeslissing in alle situaties die zich kunnen voordoen. Uiteraard annonceert deze het verloop van een break. De schrijver van de partij, ook wel marker genoemd houd de stand bij op het scorebord en de officiële scorelijst.

Toernooien

De ranglijst (ranking) is gebaseerd op de prestaties van de spelers tijdens de officiële toernooien die gespeeld worden gedurende één jaar.

Bijna alle grote toernooien worden gespeeld in het Verenigd Koninkrijk. Het hoogtepunt van alle toernooien is het World Snooker Championship.

Ook zijn er nog grote toernooien die veel prestige hebben, maar geen rankingpunten opleveren. The Masters is hiervan wel de bekendste. In vroeger dagen was dit het zeer populaire Pot Black Toernooi. Het prijzengeld dat verdeeld wordt kan oplopen tot 2 miljoen euro. Vaak is er nog een extra prijs voor een maximum break.

TV en snooker

De Engelse tv zender BBC zend al jaren lang de belangrijkste rankingtoernooien uit. De manier waarop de BBC dit doet geeft duidelijk aan hoe snooker een plek heeft gekregen in de Britse samenleving.

Deze toernooien duren meestal twee weken en worden dagelijks uitgezonden. Grotendeels helemaal live.

Commentaar wordt altijd gegeven door ex-wereldkampioenen zoals Steve Davis, John Parrot, Willie Thorne en Dennis Taylor.

Verder komen vaak andere onderwerpen aan bod, zoals autobiografieën van spelers en dergelijke. Hierboven de alom gewaardeerde commentator Clive Everton die zijn stem al jaren heeft verbonden met de snookersport.

John Higgins

Er zijn al vele nummer ééns van de wereld geweest in het snooker.

Momenteel is John Higgins voor het jaar 2011 de wereldkampioen. Deze Wizard of Wishaw is dit al drie keer eerder geweest.

John is betrokken geweest bij een omkoopschandaal binnen het snooker en een half jaar geschorst hiervoor door de WPBSA. Zijn naam is hiervan gezuiverd maar hij voelde zich toch schuldig aan het bezoedelen van de sport.

Hij kreeg een boete opgelegd van 75.000 Pond om zijn betrokkenheid in deze.